Dubai Gold Market: ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ — ਇਤਿਹਾਸ, Karat, VAT Refund, ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਟਿਪਸ

Portugal Punjabi Radio | Information | ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਰਿਪੋਰਟ | ਲਿਖਤ: PPR ਟੀਮ

ਦੁਬਈ ਨੂੰ ‘City of Gold’ ਯਾਨੀ ‘ਸੋਨੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ‘ ਐਵੇਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਸਾਡੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹ–ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਦੁਬਈ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟਿਕਾਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਪੁਰਤਗਾਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕ ਕੇ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਓਂਕਿ ਇੱਥੇ ਕੀਮਤ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੈ, ਟੈਕਸ ਢਾਂਚਾ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਦੁਬਈ ਦੇ ਸੋਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਵਾਂਗੇ — ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ karat ਦੀ ਸਮਝ, ਟੈਕਸ ਦੇ ਨਿਯਮ, VAT ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ, ਅਤੇ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਟਿਪਸ।

ਇਤਿਹਾਸ — ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਗਲੋਬਲ ਕੇਂਦਰ ਤੱਕ

Deira ਦਾ Gold Souk 1940ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਵਪਾਰੀ ਦੁਬਈ ਦੇ Dubai Creek ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਵਪਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਓਸ ਸਮੇਂ ਦੁਬਈ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਪਾਰਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਵਪਾਰ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਟੈਕਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹੌਲੀ–ਹੌਲੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੋਨਾ ਵਪਾਰ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਇੱਥੇ 380 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੋਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। 2025 ਵਿੱਚ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (UAE) ਨੇ 47 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ — ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅੰਕੜਾ, ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਬਈ ਗਲੋਬਲ ਸੋਨਾ ਵਪਾਰ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੁਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਭਾਰਤੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਹਿੰਦੀ–ਉਰਦੂ–ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਟਾਫ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Karat ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — 24K, 22K, 18K ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ

ਸੋਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ karat ਵਿੱਚ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 24 karat ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨਾ ਹੈ (99.9%), ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ ਘੱਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ — ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ investment ਵਾਲੇ ਸਿੱਕੇ/ਬਾਰਾਂ ਲਈ। 22 karat (91.6% ਸ਼ੁੱਧ) ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਕਿਓਂਕਿ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਮਕਦਾਰ। 18 karat (75% ਸ਼ੁੱਧ) ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਓਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਧਾਤਾਂ ਮਿਲਾਈਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ। ਦੁਬਈ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੋਨਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਗਹਿਣੇ ‘ਤੇ karat ਦੀ ਸਟੈਂਪ ਸਾਫ਼ ਲਿਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕੀਮਤ ਕਿਵੇਂ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

ਦੁਬਈ ਸਰਕਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਭਾਰ ਵਾਲੀ ਕੀਮਤ (weight price) ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਰੇਟ ਮੁਤਾਬਕ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੀਮਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਕੀਮਤ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸਧਾਰਨ ਹੈ: (ਸੋਨੇ ਦਾ ਅੱਜ ਦਾ ਰੇਟ ਪ੍ਰਤੀ ਗ੍ਰਾਮ × ਗਹਿਣੇ ਦਾ ਭਾਰ) + making charges + 5% VAT (ਜੇ jewelry ਹੋਵੇ)। ਸੋਨੇ ਦੇ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ‘ਤੇ ਮੁੱਲ–ਭਾਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਧੋਖੇ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਗਹਿਣੇ ‘ਤੇ hallmark stamp ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧਤਾ (karat) ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖਰੀਦ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣ–ਪੱਤਰ (certificate of authenticity) ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ‘ਤੇ ਮੁੱਲ–ਭਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ — ‘making charges’ ਯਾਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ, ਜੋ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਜਟਿਲਤਾ ਮੁਤਾਬਕ 10 ਤੋਂ 500 ਦਿਰਹਮ ਪ੍ਰਤੀ ਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਾਂ ‘ਤੇ making charges ਘੱਟ, ਬਾਰੀਕ ਕਾਰੀਗਰੀ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ‘ਤੇ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

VAT — ਕਦੋਂ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਕਦੋਂ ਨਹੀਂ

2026 ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ‘ਤੇ ਟੈਕਸ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ:

ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ (bars/coins) — ਜੇ ਇਹ 99% ਜਾਂ ਵੱਧ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਕੋਈ VAT ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ — ਖਰੀਦਦੇ ਸਮੇਂ ਹੀ VAT-ਮੁਕਤ। ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੈ ਜੋ ਸੋਨਾ investment ਲਈ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਨਹੀਂ।

ਗਹਿਣੇ (jewelry) — ਇਹਨਾਂ ‘ਤੇ 5% VAT ਲਗਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਖਰੀਦਦਾਰ ਟੂਰਿਸਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ UAE ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ। ਪਰ ਟੂਰਿਸਟ (ਯਾਨੀ UAE ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ) ਇਹ VAT ਵਾਪਸ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਬਈ ਦਾ ਸੋਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਸਸਤਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

VAT ਵਾਪਸ ਕਿਵੇਂ ਲਈਏ — ਕਦਮ–ਦਰ–ਕਦਮ

1. ਘੱਟੋ–ਘੱਟ 250 ਦਿਰਹਮ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਇੱਕੋ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ, ਇੱਕੋ ਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

2. ਖਰੀਦਣ ਵੇਲੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਟੂਰਿਸਟ ਹੋ, ਅਤੇ ‘Tax-Free Tag’ ਜਾਂ VAT refund form ਮੰਗੋ। ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛ ਲੈਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

3. ਦੁਬਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ, check-in ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, Planet Tax Free ਜਾਂ TRAKX ਕਾਊਂਟਰ ‘ਤੇ ਜਾਓ।

4. ਖਰੀਦੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਅਤੇ ਰਸੀਦ ਦਿਖਾਓ — ਸਮਾਨ ਜਾਂਚ ਲਈ ਹੱਥ ਵਾਲੇ ਬੈਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਖੋ, checked-in luggage ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ refund ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।

5. ਵਾਪਸੀ ਪੈਸਾ ਨਕਦ ਜਾਂ ਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ — ਕਾਰਡ ਵਾਲੇ ਵਿਕਲਪ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10 ਦਿਨ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।

NOTE: Making charges ‘ਤੇ VAT refund ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਸੋਨੇ ਦੀ ਅਸਲੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਦੁਕਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਵੋ।

ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਟਿਪਸ

ਭਾਵੇਂ ਦੁਬਈ ਦਾ ਸੋਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਰੈਗੂਲੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਇਸੈਂਸਸ਼ੁਦਾ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦੋ — Dubai Gold Souk ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ Dubai Multi Commodities Centre (DMCC) ਜਾਂ Dubai Economy ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਹਿਣੇ ਨੂੰ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਤੋਲ ਕੇ ਵੇਖੋ, ਅਤੇ ਰਸੀਦ ‘ਤੇ ਭਾਰ, karat, ਅਤੇ making charges ਵੱਖ–ਵੱਖ ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ। ਜੇ ਕੀਮਤ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਟ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੱਕ ਕਰੋ — ਅਸਲੀ ਸੋਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਮਾਰਕੀਟ ਰੇਟ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਸਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ

ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ — ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਲਾਨੀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਬੰਦ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ — ਜੁੰਮੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਕਰਕੇ Gold Souk ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਮ 4 ਵਜੇ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੀਏ — Dubai Metro ਦੀ Green Line ਲੈ ਕੇ Al Ras ਜਾਂ Gold Souq Station ਉੱਤਰੋ, ਓਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 5 ਮਿੰਟ ਦੀ ਸੈਰ ਹੈ। Downtown Dubai (Burj Khalifa ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ) ਤੋਂ ਟੈਕਸੀ ਲਗਭਗ 35-45 ਦਿਰਹਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਕੋਈ import duty ਨਹੀਂ — ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਦੁਬਈ ਦਾ ਸੋਨਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸਸਤਾ ਪੈਂਦਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ VAT refund ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।

ਦੁਬਈ ਦਾ ਸੋਨਾ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੋਨਾ

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁਬਈ ਦਾ ਸੋਨਾ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਸ਼ਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੱਚ ਹੈ — ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ import duty ਨਹੀਂ, ਅਤੇ making charges ਵੀ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ‘ਤੇ import duty ਅਤੇ GST ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ, ਦੁਬਈ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕਸਟਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ — ਹਰ ਯਾਤਰੀ ਲਈ duty-free ਸੋਨਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੇਂ–ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਸਟਮ ਨਿਯਮ ਜ਼ਰੂਰ ਚੈੱਕ ਕਰ ਲਵੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ ਵਾਧੂ ਟੈਕਸ ਭਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ

vlog link :-https://youtu.be/3dYLUc1DSfo

must watch and share